Antiutopiya, hər hansı bir fəlakətdən sonra (ikiyüzillik müharibə) sağ qalmış insan cəmiyyəti. Yaşıl Divarla təbiətdən, bütün Yer üzündən təcrid olunmuş şüşə dövlət. Hər şey göz qabağındadır və hər şey eynidir: eyni paltarlar (yunif) və şüşədən tikilmiş şəffaf mənzillər, şəffaf küçələr, binalar, divarlar. Ailə yox, bağlılıq yox, yalnız çəhrayı sevgi talonu var... Kim kimə istəsə, abunə yazıla bilər, amma təyin edilən vaxtda. Hər şey nəzarət altındadır, “nömrə”lərin hər addımı, hər hərəkəti son saniyəsinə qədər hesablanıb: gəzinti, yemək, yuxu, sevgi, paltar, musiqi zövqü, təhsil, bilik, düşüncə tərzi... Hətta uşaqların dünyaya gəlməsi, onların sayı da Vahid Dövlət tərəfindən tənzimlənir.
Əlbəttə ki, bütün total cəmiyyətlərdə olduğu kimi ən üstün, toxunulmaz, ali və qüdrətli, ağıllı və səhvsiz bir Havadar da haradansa yuxarılardan bu “nömrə” ləri idarə edir. Tamamilə nizamlanmış cəmiyyətin dayaqları o qədər möhkəmdir, idarə etmək üçün lazım olan fikirlər beyinlərə o qədər dərindən yeridilib ki, nə vaxtsa kiminsə əsrlərlə oturuşmuş, cəmiyyətə yeridilmiş qaydaları dəyişmək istəyəcəyinə nəinki inam qalmayıb, hətta bu cür fikirləşən insanların mövcudluğu da mümkün deyil.
Amma... Yaşıl Divarın yanında, şüşə qapağın altında tarixi eksponat kimi qorunub saxlanan Qədim Evin qeyri-şəffaf divarları, dəhlizləri, qapıları arxasında nə isə baş verir. Yaşıl Divarın şüşəsi arxasından kiminsə vəhşi nəzərləri baş qəhrəmanın – D-503-ün, “İnteqral” ulduz gəmisinin İnşaatçısının yatmış yaddaşını yerindən tərpədir, təsadüfən (təsadüfənmi?) gəzintidə tanış olduğu İ-330 “nömrə”lərə məxsus olmayan qədim, vəhşi hissləri yerindən oynadır...
Yevgeni Zamyatinin “Biz” romanının əsas sualı, yəqin ki, belə olmalıdır:
“Sevgi bəşəriyyəti xilas edəcək, yoxsa tamamilə yer üzündən siləcək?”
Sovet dövründə qadağan edilmiş, anti-utopiya janrının rəsmi olaraq başlandığı,
insan şəxsiyyətinin bir “nömrə” səviyyəsinə endirildiyi “bərabərlər cəmiyyəti”
haqqında yazılmış bu roman indi təkcə rus deyil, həm də XX əsr dünya
ədəbiyyatının klassik əsərlərindən biri hesab olunur.
Facebookdan gələn rəylər
Rəylər
Vaqif Bağırlı
“Biz” adi bir roman deyil, insanı düşünməyə məcbur edən bir əsərdir. Əvvəlcə süjet bir az çətin görünə bilər, amma oxuduqca kitabın mənası daha aydın olur. Ən çox xoşuma gələn tərəfi insanların robot kimi deyil, fərd kimi yaşamaq istəyi idi. Distopiya janrını sevənlər üçün mütləq oxunmalı kitabdır.
User
“Biz” romanı distopiya janrının ən güclü nümunələrindən biridir. Zamyatin gələcək cəmiyyət modelini qurarkən yalnız siyasi sistemi deyil, insan psixologiyasını da ustalıqla təsvir edir. Bəzi yerlərdə dil ağır və riyazi simvollarla dolu olsa da, bu, əsərin ideyasını daha güclü edir. Bu kitab “1984” və “Cəsur Yeni Dünya” kimi əsərlərin ideya əsasını anlamaq üçün də vacibdir.
Nifar Asəf
Bu kitabı oxuyarkən özümü bəzən boğulmuş, bəzən isə üsyankar hiss etdim. Zamyatin insanların duyğularını necə sistematik şəkildə sıxışdırıldığını elə real təsvir edir ki, insan ürəyində bir narahatlıq yaranır. “Biz” mənə göstərdi ki, fərd olmaq bəzən ən böyük cəsarətdir. Bitirdikdən sonra uzun müddət təsirindən çıxa bilmədim.
Səma Etibarlı
“Biz” romanı insan azadlığı ilə sistem arasında olan mübarizəni çox təsirli şəkildə göstərir. Zamyatin oxucuya sual verir: insan həqiqətən azad olmaq istəyirmi, yoxsa təhlükəsizliyə üstünlük verir? Kitab yalnız bir distopiya deyil, eyni zamanda insan düşüncəsinin və fərdiyyətin dərin analizidir. Oxuduqca insan öz həyatını və cəmiyyətin qaydalarını yenidən düşünməyə başlayır.
Rəy yaz