Kitab mağazası ölmür, köhnə kitab mağazası modeli ölür Şahbaz Xuduoğlu Şarja Kitab Satıcıları Konfransından yazıb

23 September 2026 7

Şahbaz Xuduoğlu Şarja Kitab Satıcıları Konfransında iştirak edib. O, sosial şəbəkədəki paylaşımında konfransın müxtəlif ölkələrdən gəlmiş kitabçılarla görüşmək və kitab mağazasının gələcəyi ilə bağlı fikir mübadiləsi aparmaq imkanı yaratdığını bildirib.

“Şarja Kitab Satıcıları Konfransı mənim üçün müxtəlif ölkələrdən gəlmiş kitabçılarla görüşmək imkanı ilə yanaşı kitab mağazasının gələcəyi ilə bağlı beyin frtınası meydanı idi.

Tədbirdə 90-dan çox ölkədən kitab satıcıları, naşirlər, distribütorlar və kitab sənayesinin digər nümayəndələri iştirak edirdi. Fərqli ölkələr, fərqli bazarlar və fərqli problemlər… Amma çıxışların hamısında təkrarlanan bir sual vardı: texnologiyanın, onlayn satışın və süni intellektin sürətlə inkişaf etdiyi dövrdə kitab mağazasını əvəzolunmaz edən nədir?

Şarja Kitab İdarəsinin sədri Şeyxə Bodur Əl-Qasiminin cavabı çox dəqiq idi: doğru kitabı doğru oxucu ilə görüşdürmək.

Bu, ilk baxışdan sadə görünür. Əslində isə kitabçılığın bütün mahiyyəti bu cümlədədir. Alqoritm oxucuya kitab göstərə bilər, amma onun ehtiyacını, əhvalını və marağını həmişə anlaya bilməz. Peşəkar kitabçının gücü insanı dinləməsində, seçim etməsində və etibar yaratmasındadır. Texnologiya ona kömək etməlidir, onu əvəz etməməlidir.

Filippinin “Fully Booked” kitab mağazaları şəbəkəsinin qurucusu Jaime Daez cəmi 200 dollarla başladığı fəaliyyətin necə böyük bir şəbəkəyə çevrildiyini danışdı. Onun təcrübəsində ən maraqlı məqamlardan biri mağazaların sahəsinin səmərəliliyi idi. Dörd dəfə kiçildilmiş mağazada satış cəmi 10 faiz azalmışdı. Deməli, mağazanın böyüklüyü deyil, hər kvadratmetrin necə işləməsi vacibdir.

Daezin başqa bir mühüm mesajı da vardı: müasir kitab mağazası yalnız kitab alınan yer olmamalıdır. İnsan oraya səhər yeməyi yeməyə, işləməyə, dostu ilə görüşməyə, təqdimatda iştirak etməyə, uşağı ilə vaxt keçirməyə və günün böyük hissəsini keçirməyə gələ bilməlidir. Kitab, kafe, tədbir və ünsiyyət bir-birindən ayrı deyil, eyni təcrübənin hissələridir.

Ukraynalı kitabçının çıxışı isə kitab biznesinin başqa bir tərəfini göstərdi. Müharibə şəraitində anbarlar, logistika mərkəzləri və mətbəələr dağıdılır, mağazalar generatorlarla işləyir, hava hücumu zamanı insanlar sığınacaqlara endirilir. Buna baxmayaraq, kitab satışı və tədbirlər davam edir. Naşirlər mağazalardan kitabları anbarlardan götürüb rəflərə yerləşdirməyi xahiş edirlər. Kitabçı isə oxucularına deyir: “Kitabları alın, onlar sizin evinizdə bizim anbarlarımızdakından daha təhlükəsizdir”.

Onun 2025-ci ilin ən çox satılan on kitabından doqquzunun ukraynalı müəlliflərə aid olması ilə bağlı söylədiyi fikir xüsusilə təsirli idi. O bunu təkcə satış nəticəsi deyil, millət quruculuğu və milli təhlükəsizlik məsələsi hesab edirdi. Həqiqətən də, xalq öz müəlliflərini oxuduqca özünü daha yaxşı tanıyır və ortaq yaddaşını qoruyur.

İndoneziyanın “Gramedia” şəbəkəsinin təcrübəsi isə fiziki mağazaların müxtəlif formatlarda yaşaya biləcəyini göstərdi. Böyük icma mağazası, müəyyən mövzuya həsr olunmuş kiçik mağaza, məhəllə kitabçısı, səyyar kitab dükanı… İndoneziya minlərlə adadan ibarətdir və hər bölgədə böyük mağaza açmaq mümkün deyil. Buna görə kitabı insanın yaşadığı yerə aparan çevik modellər qurulur.

Bu təcrübə bizim illərdir həyata keçirdiyimiz “Təkərli kitab dükanı” layihəsinin nə qədər düzgün və aktual olduğunu bir daha göstərdi.

Konfransdan çıxardığım əsas nəticə budur: gələcəyin kitabçısı müştərinin gəlməsini gözləyən satıcı deyil. O, öz oxucu icmasını yaradan, tədbirlər keçirən, kitabları seçib təqdim edən, müəlliflə oxucunu görüşdürən və yaşadığı şəhərin mədəni həyatında fəal iştirak edən şəxsdir.”